1
استادیار، گروه حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
. استاد، گروه مدیریت دولتی و خطمشیگذاری، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3
کارشناس ارشد، گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: شایستهسالاری از اهداف اساسی مدیریت منابع انسانی بهشمار میرود و دستیابی به آن، مستلزم بهرهگیری از ابزارهای معتبر و اثربخش ارزیابی سرمایۀ انسانی است. در این میان، کانونهای ارزیابی بهمنزلۀ یکی از روشهای معتبر و علمی برای ارزیابی شایستگیها، بهویژه در بخش دولتی، بهطور فزایندهای در کانون توجه خطمشیگذاران و متخصصان منابع انسانی قرار گرفتهاند. با این حال، گسترش کاربرد این کانونها، بدون توجه کافی به ملاحظههای اخلاقی، به بروز چالشهایی در صحت، بیطرفی و اعتبار نتایج آنها منجر شده است. هدف از این پژوهش، طراحی منشور اخلاقی کانونهای ارزیابی است. نهادینهسازی این منشور اخلاقی، به ارتقای سلامت فراگردهای کانونهای ارزیابی کمک میکند و افزایش اعتماد ذینفعان، بهبود تصمیمهای مدیریتی و در نهایت، تحقق شایستهسالاری را به همراه دارد. روش:در این پژوهش، با استفاده از مرور ادبیات موجود، محورهای اولیۀ منشور اخلاقی کانونهای ارزیابی شناسایی و سپس با روش دلفی اصلاح و تأیید شدند. در نهایت، منشور اخلاقی کانونهای ارزیابی شایستگیها بر اساس آن محورها تهیه شد. یافتهها: محورهای منشور اخلاقی کانون ارزیابی عبارتاند از: رعایت احترام، کرامت انسانی و حقوق ارزیابیشوندگان و ارزیان؛ اطلاعرسانی کامل، شفاف، بهموقع، دقیق و کتبی؛ رعایت محرمانگی اطلاعات، امانتداری و حفظ حریم شخصی ارزیابیشوندگان؛ طراحی، اعتبارسنجی، اجرا و مستندسازی فراگرد کانون؛ پایبندی به اصول دقت، عدالتگرایی، حقیقتگرایی و شایستهسالاری؛ شفافسازی و حذف زمینههای تعارض منافع؛ رعایت خطمشیها، قوانین، دستورالعملها و اصول حرفهای؛ بهکارگیری ارزیابان متخصص، آموزشدیده و پایبند به اصول اخلاقی؛ استفاده از ابزارهای معتبر، بهروز، متنوع، مرتبط و ویژهسازی شده؛ ارائه گزارشهای بازخور مناسب، دقیق، جامع؛ پرهیز از قضاوت، تعصب و سوءبرداشتهای اخلاقی؛ اجتناب از نگاه درآمدزایی و منفعتطلبی؛ ارتقای خودشناسی و توسعه شایستگیها؛ حفظ مالکیت معنوی و فکری. متناظر با این محورها، ملاحظهها و خطمشیهای اخلاقی کانونهای ارزیابی طراحی شدند. نتیجهگیری: آموزش مستمر کدهای اخلاقی به ارزیابان و مدیران کانونها، گزینش افراد متعهد به اخلاق حرفهای، استفاده از فناوریهای نوین و کانونهای ارزیابی مجازی و طراحی سازوکارهای شفاف گزارشدهی، بازخور و پاسخگویی، به کاهش خطاهای انسانی، پیشگیری از سوگیریها، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت تصمیمگیری در کانونهای ارزیابی منجر میشود.