ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی

ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی

طراحی منشور اخلاقی کانون‌های ارزیابی شایستگی‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 . استاد، گروه مدیریت دولتی و خط‌مشی‌گذاری، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 کارشناس ارشد، گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: شایسته‌سالاری از اهداف اساسی مدیریت منابع انسانی به‌شمار می‌رود و دستیابی به آن، مستلزم بهره‌گیری از ابزارهای معتبر و اثربخش ارزیابی سرمایۀ انسانی است. در این میان، کانون‌های ارزیابی به‌منزلۀ یکی از روش‌های معتبر و علمی برای ارزیابی شایستگی‌ها، به‌ویژه در بخش دولتی، به‌طور فزاینده‌ای در کانون توجه خط‌مشی‌گذاران و متخصصان منابع انسانی قرار گرفته‌اند. با این حال، گسترش کاربرد این کانون‌ها، بدون توجه کافی به ملاحظه‌های اخلاقی، به بروز چالش‌هایی در صحت، بی‌طرفی و اعتبار نتایج آن‌ها منجر شده است. هدف از این پژوهش، طراحی منشور اخلاقی کانون‌های ارزیابی است. نهادینه‌سازی این منشور اخلاقی، به ارتقای سلامت فراگردهای کانون‌های ارزیابی کمک می‌کند و افزایش اعتماد ذی‌نفعان، بهبود تصمیم‌های مدیریتی و در نهایت، تحقق شایسته‌سالاری را به همراه دارد.
روش: در این پژوهش، با استفاده از مرور ادبیات موجود، محورهای اولیۀ منشور اخلاقی کانون‌های ارزیابی شناسایی و سپس با روش دلفی اصلاح و تأیید شدند. در نهایت، منشور اخلاقی کانون‌های ارزیابی شایستگی‌ها بر اساس آن محورها تهیه شد.
یافته‌ها: محورهای منشور اخلاقی کانون ارزیابی عبارت‌اند از: رعایت احترام، کرامت انسانی و حقوق ارزیابی‌شوندگان و ارزیان؛ اطلاع‌رسانی کامل، شفاف، به‌موقع، دقیق و کتبی؛ رعایت محرمانگی اطلاعات، امانت‌داری و حفظ حریم شخصی ارزیابی‌شوندگان؛ طراحی، اعتبارسنجی، اجرا و مستندسازی فراگرد کانون؛ پایبندی به اصول دقت، عدالت‌گرایی، حقیقت‌گرایی و شایسته‌سالاری؛ شفاف‌سازی و حذف زمینه‌های تعارض منافع؛ رعایت خط‌مشی‌ها، قوانین، دستورالعمل‌ها و اصول حرفه‌ای؛ به‌کارگیری ارزیابان متخصص، آموزش‌دیده و پایبند به اصول اخلاقی؛ استفاده از ابزارهای معتبر، به‌روز، متنوع، مرتبط و ویژه‌سازی شده؛ ارائه گزارش‌های بازخور مناسب، دقیق، جامع؛ پرهیز از قضاوت، تعصب و سوءبرداشت‌های اخلاقی؛ اجتناب از نگاه درآمدزایی و منفعت‌طلبی؛ ارتقای خودشناسی و توسعه شایستگی‌ها؛ حفظ مالکیت معنوی و فکری. متناظر با این محورها، ملاحظه‌ها و خط‌مشی‌های اخلاقی کانون‌های ارزیابی طراحی شدند.
نتیجه‌گیری: آموزش مستمر کدهای اخلاقی به ارزیابان و مدیران کانون‌ها، گزینش افراد متعهد به اخلاق حرفه‌ای، استفاده از فناوری‌های نوین و کانون‌های ارزیابی مجازی و طراحی سازوکارهای شفاف گزارش‌دهی، بازخور و پاسخ‌گویی، به کاهش خطاهای انسانی، پیشگیری از سوگیری‌ها، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در کانون‌های ارزیابی منجر می‌شود.
کلیدواژه‌ها

منابع
آذر، عادل؛ رمضانیان، محمد رحیم؛ فرخی، هادی و دولت‌خواهی، کسری (۱۳۹۵). طراحی مدل ارزیابی ملاحظه‌های اخلاق کسب‌وکار، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 11(1). 63-74.
آذرفر، امیر؛ علی‌شیری، محمدمهدی و محمدی، محمدحسین (1397). اثر همانندی موقعیت بر امتیازات داوطلبان در کانون‌های ارزیابی. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین (ع)،10 (4)، 1-24.
باقری، حسین؛ صالحی، محمد و حاجی‏زاده، محمد (۱۳۸۹). اخلاق حرفه‏ای در مدیریت. پژوهش ‏نامه اخلاق، 1(4)، 113-148.
پورعزت، علی اصغر؛ صفری، رویا و دهقانپور فراشاه، افسانه (1401). کانون ارزیابی اصیل، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
پورعزت، علی‌اصغر و سیدرضایی، میر یعقوب (۱۳۹۶). ارزشیابی عملکرد دولت و حکومت، تهران:‌ سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‏ها (سمت).
جفریانی، حسن و یازرلو، علی (۱۳۹۴). بررسی اخلاق حرفه‏ای در مدیران صنعتی، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 4(1)، 25- 50.
حبیبی، محمد و بدلی، زهرا (۱۳۸۸). خطوط راهنما و ملاحظات اخلاقی برای عملیات کانون ارزیابی، مجله تدبیر، (214)، 60- 65.
خسروانیان، حمیدرضا و شفیعی رودپشتی، میثم (۱۳۹۰). مطالعه تطبیقی الگوی مدیریت اخلاق در سازمان در مکاتب غربی و آموزه‏های علوی، پژوهشنامۀ اخلاق، 4(12)، ۱۴۰- ۱۷۲.
دهقان‌پور فراشاه، علیرضا و دهقان‌پور فراشاه، افسانه. (1403). واکاوی ملاحظه‌های اخلاقی و سیاستی حکمرانی داده‌محور. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 14(51 ویژه‌نامه)، 104-124.
دهقان‌پور فراشاه، علیرضا؛ پورعزت، علی اصغر و دهقان‌پور فراشاه، افسانه (1402). طراحی مدل شایستگی‌ مدیران سازمان برنامه و بودجه کشور. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 15(1)، 121-153.
دهقان‌پور فراشاه، علیرضا و دهقان‌پور فراشاه، افسانه (1402). شناسایی مزایا و معایب به‌کارگیری مدیران جوان در سازمان‌های دولتی. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 22(62)، 547-568.
دهقان‌پور فراشاه، علیرضا؛ عباسی، طیبه و دهقان‌پور فراشاه، افسانه (1402). شناسایی و اولویت‌بندی موانع پاسخگویی عمومی سازمان‌های دولتی ایران. مطالعات مدیریت دولتی ایران, 6(3), 97-123.
رکنالدینی قلعه‌دژ، حمید؛ ضرغامی فرد، مژگان و زینلی‏پور، حسین (۱۴۰۱). شناسایی مؤلفه‏های اخلاق حرفه‏ای ارزیابی عملکرد و بررسی رابطه آن‏ها با بهره‏وری شغلی معلمان، فصلنامه علمی تربیت اسلامی، ۱۷(41)، 31- 48.
روزبه، محمد حسین؛ موسی‏خانی، مرتضی و‌ رحمانی، حامد (۱۴۰۲). شایستگی‌های کلیدی برای انتخاب و ارتقای مدیران حرفه‌ای در کانون ارزیابی: مبتنی بر ابزار بازی‌گونه‌سازی، فرایند مدیریت توسعه، 36(1)، 31-57.
زارع، شبنم؛ فضلی توللی، میترا و حسام، سید معین‏الدین (۱۳۹۶). اخلاق حرفه‏ای و نقش آن در بهبود عملکرد و موفقیت سازمان‏ها، اولین کنفرانس ملی پژوهش‏های نوین ایران و جهان در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی.
سلطانی، مرتضی (1382). مدیریت اخلاق در سازمان. تدبیر، (132)، 34-40.
شفیع‏پور، سیده فاطمه؛ زارع زیدی، علیرضا و متانی، مهرداد (۱۳۹۶). نقش اخلاق حرفه‏ای مدیران در موفقیت سازمان‏ها، مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، 2(5)، 38-48.
صانعی، مهدی و یاری، مریم (۱۳۹۳). تحلیل مؤلفه‏های اصول اخلاق حرفه‏ای مدیران در حوزه مدیریت منابع انسانی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، ۹ (۱)، 1-11.
عاملی، منیژه (۱۳۸۸). رویکرد نظری به دانش اخلاق حرفه‏ای، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش نامه اخلاق، 1(4)، 113- 148.
عابدی اردکانی، مصطفی؛ سرلک، محمدعلی؛ درویش، حسن؛ فراتی، حسن (۱۴۰۱). طراحی مدل توسعه شایستگی کارکنان با استفاده از کانون ارزیابی و توسعه، مجله توانمندسازی سرمایۀ انسانی، 5(1)، 1-14.
عریضی، حمیدرضا و اسدی، الهام (۱۳۹۶). طراحی و اجرای کانون ارزیابی شایستگی تفکر استراتژیک برای مدیران شرکت پالایش و پخش فراوردههای نفتی ایران. دو فصلنامه روان‌شناسی معاصر، ۱۲ (1)، 53-62.
فاضلی، زینب؛ فاضلی ‌باوندپور، فاطمه سادات؛ رضایی طاویرانی، مصطفی؛ مظفری، مصیب و حیدری مقدم، رشید (۱۳۹1). اخلاق حرفه‏ای و نقش آن در حرفه پزشکی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ۲۰ (5)، 10-17.
فتحی واجارگاه، کورش؛ مصطفوی منتظری، سید احمد و خراسانی، اباصلت (۱۴۰۰). شناسایی و مدل سازی چالش‏های به کارگیری اثربخش کانون ارزیابی و توسعه در شرکت پالایش نفت تهران، فصلنامه مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، 13(52)، 58- 79.
کاظمی، محمدرضا؛ دهقان‌پور فراشاه، افسانه و دهقان‌پور فراشاه، علیرضا (1403). فرصت‌ها و چالش‌های کانون‌های ارزیابی و توسعۀ مجازی در بهبود حکمرانی عمومی: مرور نظام‌مند. ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی، 1(1)، 1-25.
مهدی‌زاده‌ رستم، مهدی؛ راستی‌لاری، مهدی؛ استادزاده، علی اکبر (۱۳۹۹). بررسی اخلاق حرفه‌ای از دیدگاه اسلام و بررسی مشکلات و چالش‌های رشد اخلاق حرفه‌ای در سازمان‌ها. نشریه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 3(35)، 122-147.
نیری، شیرین؛ گل‌پرور، محسن و مهداد، علی (۱۳۸۹). نقش ارزش‏های اخلاقی و رهبری اخلاق مدار بر کاهش تنش شغلی کارکنان، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 5(3-4)، 67- 76.
واژیر، لیلا و فیاضی، بی‌بی مرجان (۱۳۹۴). عارضه‏یابی کانون‏های ارزیابی و توسعه در ایران و ارائه راه‌کار، فصلنامه علوم مدیریت ایران، 10 (37)، 103- 126.  
یار احمدی خراسانی، مهدی؛ ناصری، نازیا سادات و فریبرزی، الهام (۱۴۰۰). طراحی مدل مفهومی کانون ارزیابی و توسعه شایستگی‌های مدیران دستیابی به نظام ارتقاء مطلوب عملکرد سازمانی با رویکرد کیفی،‌ پژوهشنامه مدیریت تحول، دانشگاه فردوسی مشهد،‌ 13(2)، ۱۵۶-۱۲۵.
 
References
Abedi Ardakani, M., Sarlak, M. A., Darvish, H. & Forati, H. (2022). Designing a model for employee competency development using assessment and development centers. Human Capital Empowerment Journal, 5(1), 1–14. (in Persian)
Ameli, M. (2009). A theoretical approach to professional ethics knowledge. Ethics Research Quarterly, 1(4), 113–148. (in Persian)
Azar, A., Ramzanian, M. R., Farkhi, H. & Dolatkhahi, K. (2016). Designing a model for evaluation of business ethics implication. Ethics in Science and Technology, 11(1), 63–74. (in Persian)
Azarfar, A., Alishiri, M. & Mohamadi, M. (2019). The Effects of the Consistency of Situation on the Advantages of the Candidates in Evaluation Centers. Journal of Research in Human Resources Management, 10(4), 1-24. (in Persian)
Bagheri, H., Salehi, M. & Hajizadeh, M. (2010). Professional ethics in management. Research Quarterly in Islamic Ethics, 7(3), 7-28. (in Persian)
Ballantyne, I. & Povah, N. (2016). Assessment and development centres. Routledge.
Byham, W. C. (2003). What is Assessment Center? The Assessment Method, Applications, and the Chnologies, Development Dimentions International Co.
Dehghanpour-Farashah, A. & Dehghanpour-Farashah, A. (2024). Analyzing the Ethical and Policy Considerations of Data-Driven Governance. Strategic Studies of public policy, 14(51), 104-124. (in Persian)
Dehghanpour-Farashah, A. & Dehghanpour-Farashah, A. (2024). Identification of advantages and disadvantages of employing young managers in public organizations. Strategic Studies on Youth and Sports, 22(62), 547-568. (in Persian)
Dehghanpour-Farashah, A., Pourezzat, A. & Dehghanpour-Farashah, A. (2023). Designing a Competency Model for Plan and Budget Organization’s Managers. Journal of Research in Human Resources Management, 15(1), 121-153. (in Persian)
Dehghanpour-Farashah, A., Abbasi, T. & Dehghanpour-Farashah, A. (2023). Identifying and Prioritizing the Barriers of Public Accountability in Iranian Public Organizations. Journal of Iranian Public Administration Studies, 6(3), 97-123. (in Persian)
Fathi Vajargah, K., Mostafavi Montazeri, S.A. & Khorasani, A. (2022). Identifying and Modeling the Challenges of Effective Use of the Development Center in Tehran Oil Refining Company. Strategic Studies in Petroleum and Energy Industry 13(52 ), 59-80. (in Persian)
Fazeli, Z., Fazeli Bavandpour, F., Rezaee Tavirani, M., Mozafari, M. & Haidari Moghadam, R. (2013). Professional ethics and its role in the medicin. Journal of Ilam University of Medical Sciences, 20 (5), 10-17. (in Persian)
Habibi, M. & Badali, Z. (2009). Ethical guidelines and considerations for assessment center operations. Tadbir, (214), 60–65. (in Persian)
Joiner, D. A. (2000). Guidelines and ethical considerations for assessment center operations: International task force on assessment center guidelines. Public Personnel Management, 29(3), 315-332.
Joiner, D. A. (2002). Assessment centers: What's new? Public Personnel Management, 31(2), 179-185.
Kazemi, M., Dehghanpour-Farashah, A. & Dehghanpour-Farashah, A. (2024). Opportunities and Challenges of Virtual Assessment and Development Centers in Improving Public Governance: A Systematic Review. Human Capital Assessment and Development, 1(1), 1-25. (in Persian)
Khosrawanian, H. & Shafiee Roodposhti, M. (2011). A Comparative Study on the Model of Management in Organizations with Regard to Western Schools and Alavi Teachings. Pazhuhesh Name-E Akhlagh, 4(12), 145-172. (in Persian)
Lievens, F. & Thornton III, G. C. (2017). Assessment centers: Recent developments in practice and research. The Blackwell handbook of personnel selection, 243-264.
Mehdizadeh Rostam, M., Rasti Lari, M. & Ostad Zadeh, A. A. (2021). A study of professional ethics from the perspective of Islam and the problems and challenges of the development of professional ethics in organizations. Journal of Accounting and Management Vision, 3(35), 122–147. (in Persian)
Muleya, V. R., Fourie, L. & Schlebusch, S. (2017). Ethical challenges in assessment centres in South Africa. SA Journal of Industrial Psychology, 43(1), 1-20.
Niri, S., Golparvar, M. & Mehdad, A. (2010). The role of ethical values and ethical leadership in reducing employee job stress. Ethics in Science and Technology, 5(3–4), 67–76. (in Persian)
Okoli, C. & Pawlowski, S. D. (2004). The Delphi method as a research tool: an example, design considerations and applications. Information & management, 42(1), 15-29.
Pattnaik, S. & Padhi, M. (2021). Challenges in assessment centres: Lessons from experience. Management and Labour Studies, 46(3), 313-336.
Roknaddini Ghaledej, H., Zarghamifard, M. & zeinalipour, H. (2022). Identifying the Components of the Professional Ethics of Performance Appraisal and Examining Their Relationship to the Teachers’ Job Productivity. Journal of Islamic Education, 17(41), 31-48. doi: 10.30471/edu.2022.7758.2446 (in Persian)
Pourezzat, A., Safari, R. & Dehghanpour Farashah, A. (2023) An introduction to Authentic Assessment Center, Tehran: State Management Training Center. (in Persian)
Pourezzat, A. & Seyedrezaei, M. Y. (2017). Evaluation of State and Government Performance. Tehran: SAMT. (in Persian)
Roozbeh, M.H., Mousakhani, M. & Rahmani, H. (2023). Key Competencies for Selection and Promotion of Professional Managers in the Assessment Centers: Based on Gamification Tools. Management and Development Process 36(1), 31-57. doi:10.61186/jmdp.36.1.31
(in Persian)
Rowe, T. L. (2013). A preparation guide for the assessment center method. Charles C Thomas Publisher.
Rupp, D. E., Hoffman, B. J., Bischof, D., Byham, W., Collins, L., Gibbons, A., ... & Thornton, G. (2015). Guidelines and ethical considerations for assessment center operations. Journal of Management, 41(4), 1244-1273.
Sanei, M. & Yari, M. (2014). Analysis the Component of professional Ethics of Managers in the Field of Human Resource Management. Ethics in Science and Technology, 9 (1), 1-11.
 
(in Persian)
Shafipour, S. F., Zare Zeidi, A. & Matani, M. (2017). The role of managers’ professional ethics in organizational success. Applied Studies in Management and Development, 2(5), 38–48.
(in Persian)
Soltani, M. (2003). Ethics management in organizations. Tadbir, (132), 34–40. (in Persian)
Thornton III, G. C., Mueller-Hanson, R. A. & Rupp, D. E. (2017). Developing organizational simulations: A guide for practitioners, students, and researchers. Taylor & Francis.
Thornton, G. C. III & Rupp, D. E. (2006). Assessment centers in human resource management: Strategies for prediction, diagnosis, and development. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
Vajir, L. & Fayyazi, B. M. (2015). The Pathology of the Assessment and Developmental Centers of Iran: An improvement Suggestion. Iranian journal of management sciences, 10(37), 103-126. (in Persian)
Wang, C., Liu, S., Yang, H., Guo, J., Wu, Y. & Liu, J. (2023). Ethical considerations of using ChatGPT in health care. Journal of Medical Internet Research, 25, e48009.
Webber S. (2007). Ethical climate typology and questionnaire: a discussion of instrument modifications. The Journal of Academic Librarianship, 33(5), 567 -580.
Willis, L. C. (2021). Mastering the assessment center process: The fast track to promotion. Charles C Thomas Publisher.
Yarahmadi Khorasani, M., Naseri, N. S. & Fariborzi, E. (2022). Designing a Model of Center for Evaluation and Development of Managers' Competencies to Achieve the Desired System of Organizational Performance Improvement: A Qualitative Approach. Transformation Management Journal, 13(2), 125-156. (in Persian)
Yazerloo, A. (2015). Investigating the Influential Factors on Professional Ethics of Industrial and Privet Managers. Organizational Behaviour Studies Quarterly, 4(1), 50-25. (in Persian)
Zare, S., Fazli Tavalloli, M. & Hessam, S. M. D. (2017). Professional ethics and its role in improving organizational performance and success. Fourth Global Conference on Iran and World New Researches in Management, Economics, Accounting, and Humanities, Shiraz, Iran. (in Persian)