ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی

ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی

ارائه مدلی برای آموزش و توسعه رهبران نسل آینده در سازمان‌های پیچیده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه علمی مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 استاد، گروه علمی آموزش عالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5 دانشیار، مجتمع دانشگاهی مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: در محیط‌های کاری امروزی، یکی از چالش‌های اساسی، مدیریت و رهبری مؤثر نیروی انسانی است. این پژوهش با هدف طراحی مدلی برای آموزش و توسعۀ رهبران نسل آینده در سازمان‌های پیچیده اجرا شده است.
روش: این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی کمی) و با به‌کارگیری روش‌های دلفی، گروه کانونی و پیمایش انجام گرفت. جامعۀ آماری پژوهش خبرگان آموزشی، استادان دانشگاه، متخصصان منابع انسانی، مدیران و کارکنان نسل هزاره در سازمان‌های پیچیده بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و پرسش‌نامه گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله انجام شد: ۱. شناسایی و اجماع‌پذیری شایستگی‌های رهبری با تکنیک دلفی؛ ۲. استخراج روش‌های توسعه، متناسب با شایستگی‌ها از طریق گروه کانونی؛ ۳. اولویت‌بندی نهایی مؤلفه‌ها با پرسش‌نامه و آزمون فریدمن.
یافته‌ها: بر اساس نتایج سه دور دلفی، ۱۶ مؤلفۀ شایستگی رهبری در سه خوشۀ اصلی دسته‌بندی شد: ۱. شایستگی‌های فردی (مدیریت خود)؛ ۲. شایستگی‌های مدیریتی و رهبری (مدیریت دیگران)؛ ۳. شایستگی‌های دانشی ـ تخصصی (مدیریت سازمان). در ادامه، روش‌های توسعۀ رهبری در سه طبقه استخراج شد: ۱. روش‌های توسعۀ سنتی، روش‌های توسعه‌محور و روش‌های توسعۀ فناوری‌محور. در مرحله کمّی، نتایج آزمون فریدمن نشان داد که در اولویت‌بندی روش‌های توسعه، روش‌های مبتنی بر روابط توسعه‌محور رتبۀ اول، روش‌های مبتنی بر واگذاری‌های توسعه‌محور رتبۀ دوم و روش‌های مبتنی بر فرایندهای بازخورد رتبه سوم را کسب کردند.
نتیجه‌گیری: مدل ارائه‌شده چارچوبی جامع برای شناسایی شایستگی‌های کلیدی و روش‌های توسعۀ مؤثر رهبران نسل آینده در سازمان‌های پیچیده فراهم می‌کند. تأکید بر روش‌های توسعه‌محور مبتنی بر رابطه و واگذاری به‌عنوان اولویت‌های اصلی، راهبردهای عملی را برای طراحی برنامه‌های توسعۀ رهبری در این سازمان‌ها پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه‌ها