1
دانشجوی دکترا، مدیریت دولتی، مدیریت منابع انسانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، زاهدان، ایران
2
دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22034/jhcad.2026.255275
چکیده
زمینه و هدف:هدف این پژوهش، تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران است تا با شناسایی ابعاد، زمینه‌ها، چالش‌ها و پیامدهای آن، مدلی جامع و بومی برای طراحی نظام‌های آموزشی کارآمد ارائه گردد. روش:این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (براون و کلارک، ۲۰۰۶) انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۰ نفر از خبرگان حوزه مدیریت منابع انسانی، آموزش و توسعه سرمایه انسانی و مدیریت تعالی سازمانی در سازمانهای دولتی ایران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در شش گام انجام و با استفاده از معیارهای لینکلن و گوبا (۱۹۸۵) اعتباریابی شد (ضریب توافق بین دو کدگذار: ۰/۸۴). یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌ها به شناسایی ۳۲۰ کد توصیفی اولیه، ۲۶۴ مضمون پایه، ۸۸ مضمون سازمان‌دهنده و ۲۵ مضمون فراگیر منجر شد. بر اساس سؤالات پنج‌گانه پژوهش، مضامین فراگیر عبارتند از: در سؤال اول (تعریف آموزش تعالی‌محور) شامل رویکرد جامع‌نگر به توسعه، هدف‌گرایی راهبردی، ارزش‌محوری و اخلاق‌گرایی، یادگیری مادام‌العمر و تحول‌آفرینی و نوآوری. در سؤال دوم (مؤلفه‌ها و ابعاد) شامل شایستگی‌های فنی و تخصصی، رفتاری و ارتباطی، شناختی و تحلیلی، رهبری و مدیریتی و اخلاقی و ارزشی. در سؤال سوم (عوامل زمینه‌ساز) شامل بسترهای نهادی و ساختاری، زیرساخت‌های فناورانه، فرهنگ و جو سازمانی، منابع مالی و قوانین حمایتی. در سؤال چهارم (چالش‌ها و موانع) شامل چالش‌های ساختاری و مدیریتی، محتوایی و روش‌شناختی، فرهنگی و انسانی، مالی و منابع و محیطی و برون‌سازمانی. در سؤال پنجم (پیامدها و نتایج) شامل پیامدهای فردی و شغلی، سازمانی و راهبردی، اجتماعی و اقتصادی، دانشی و نوآورانه و کیفی و تعالی‌گرایانه. همچنین، یافته‌ها نشان داد که در سازمانهای دولتی، تأکید بر ارزش‌محوری، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و پاسخگویی عمومی در طراحی آموزش تعالی‌محور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. نتیجه‌گیری: آموزش تعالی‌محور منابع انسانی، پدیده‌ای چندبعدی و فراتر از آموزش‌های سنتی است که با توسعه متوازن شایستگی‌های پنج‌گانه و فراهم‌سازی بسترهای زمینه‌ساز، می‌تواند به پیامدهای ارزشمندی در سطوح فردی، سازمانی، اجتماعی، دانشی و کیفی منجر شود. با این حال، سازمانهای دولتی ایران با چالش‌های متعددی در این مسیر مواجه هستند که رفع آنها نیازمند مداخلات هم‌زمان در سطوح ساختاری، محتوایی، فرهنگی، مالی و محیطی است. مدل ارائه‌شده در این پژوهش، می‌تواند به‌عنوان نقشه‌راهی برای سیاست‌گذاران، مدیران منابع انسانی و طراحان نظام‌های آموزشی در سازمانهای دولتی ایران عمل کرده و به کاهش شکاف مهارتی، افزایش نگهداشت استعدادها و دستیابی به تعالی سازمانی کمک نماید. همچنین، انجام پژوهش‌های کمی برای آزمون تجربی مدل و پژوهش‌های تطبیقی میان زیرمجموعه‌های مختلف سازمانهای دولتی، برای تعمیم‌پذیری بیشتر یافته‌ها پیشنهاد می‌شود.
سپاهیان، نواب، قاسمی، محمد و وظیفه، زهرا. (1405). تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران. (e255275). ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی، 3(3)، e255275 https://doi.org/10.22034/jhcad.2026.255275
MLA
سپاهیان، نواب، قاسمی، محمد، و وظیفه، زهرا. "تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران" .e255275 ، ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی، 3، 3، 1405، e255275. doi: 10.22034/jhcad.2026.255275
HARVARD
سپاهیان، نواب، قاسمی، محمد، و وظیفه، زهرا. (1405). 'تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران'، ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی، 3(3), e255275. doi: 10.22034/jhcad.2026.255275
CHICAGO
سپاهیان، نواب، قاسمی، محمد و وظیفه، زهرا، "تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران." ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی، 3 3 (1405): e255275, doi: 10.22034/jhcad.2026.255275
VANCOUVER
سپاهیان نواب، قاسمی محمد، وظیفه زهرا. تبیین مؤلفه‌ها و ابعاد آموزش تعالی‌محور منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران. ارزیابی و رشد سرمایه‌های انسانی. 1405;3(3):e255275. doi: 10.22034/jhcad.2026.255275
