زمینه و هدف: با وجود تصویب آیین‌نامه و شیوه‌نامه‌های اجرایی جذب و نگهداشت نخبگان در دستگاه‌های اجرایی جهت جذب سرمایه انسانی استعداد برتر در نظام اداری ایران، شواهد حاکی از شکاف عمیق میان اهداف اعلامی و نتایج عملی است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقاط قوت، ضعف و موانع اجرای خط‌مشی جذب، به‌کارگیری و نگهداشت نخبگان در دستگاه‌های اجرایی کشور انجام شده است.
روش: این پژوهش کیفی، با رویکرد استقرایی و مبتنی بر پارادایم تفسیری، با بهره‌گیری از راهبرد مطالعه موردی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۳ نفر از خبرگان (مدیران، مجریان و نخبگان جذب‌شده در بخش دولتی) بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها با تکنیک تحلیل مضمون انجام شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که اجرای این خط‌مشی دارای نقاط قوتی نظیر ارتقای شایسته‌سالاری، نظام‌مند شدن امور جذب و نگهداشت و تقویت ارزش‌مداری است؛ اما در مرحله اجرا با ضعف‌های فرایندی و ساختاری مواجه است. افزون بر این، موانع اجرا در دو دسته «احساسات و انتظارات متقابل نامناسب میان نخبگان و نظام اداری» و «موانع سازمانی» شناسایی و مقوله‌بندی شدند.
نتیجه‌گیری: ناکارآمدی خط‌مشی نخبگان بیش از آنکه ناشی از خلأ تقنینی باشد، ریشه در ضعف ظرفیت نهادی و کیفیت طراحی اجرایی دارد. توفیق این خط‌مشی مستلزم گذار از رویکرد صرفاً آیین‌نامه‌ای به یک نظام اجرایی منسجم، شفاف و پشتیبان است که محیطی شایسته‌محور و عاری از مقاومت‌های بوروکراتیک و سیاسی‌کاری فراهم آورد.